Opiniestuk Aeres-voorzitter Rien Komen: Voor de Nationale Talentstrategie hoeft Nederland het wiel niet opnieuw uit te vinden

Dit opiniestuk is op 2 juli 2026 gepubliceerd door ScienceGuide. Met toestemming van ScienceGuide publiceren wij dit artikel op onze website. 

Beeld:  Vitor Monthay

Nederland staat voor enorme maatschappelijke opgaven. We moeten onze voedselvoorziening verduurzamen, de energietransitie versnellen, de natuur herstellen en onze economie toekomstbestendig maken. Over één ding is vrijwel iedereen het eens: daarvoor zijn voldoende goed opgeleide vakmensen nodig. Daarom werkt het kabinet aan een Nationale Talentstrategie.

Als het over talentontwikkeling gaat, hoeven we echter niet vanaf nul te beginnen. Al bijna tien jaar laat het groene domein zien hoe onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen talent kunnen ontwikkelen voor een arbeidsmarkt die voortdurend verandert. Binnen Groenpact werken mbo, hbo en universiteiten samen met werkgevers en overheden aan één gezamenlijke opgave: zorgen dat Nederland beschikt over de vakmensen, ondernemers, onderzoekers en innovators die de transities mogelijk maken.

In veel sectoren bepalen onderwijs en bedrijfsleven nog te vaak ieder hun eigen koers. Werkgevers klagen over personeelstekorten, terwijl opleidingen moeite hebben om aan te sluiten op de snel veranderende praktijk. De overheid probeert vervolgens met losse stimuleringsregelingen de gaten te dichten. Dat is niet efficiënt en zeker niet toekomstbestendig.

Talent groeit in een ecosysteem

Binnen Groenpact is gekozen voor een andere aanpak. Het bedrijfsleven is geen adviseur aan de zijlijn, maar een gelijkwaardige partner. Onderwijsinstellingen werken samen over de grenzen van onderwijsniveaus heen, en de overheid denkt mee over de maatschappelijke opgaven waarvoor talent nodig is. Daardoor ontstaat niet alleen beter onderwijs, maar ook een netwerk waarin kennisontwikkeling, innovatie en talentontwikkeling elkaar voortdurend versterken.

Precies daar ligt een belangrijke les voor de Nationale Talentstrategie. Talent ontwikkel je niet uitsluitend in een klaslokaal. Talent groeit in een ecosysteem waarin scholen, werkgevers, onderzoekers en overheden gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. Wanneer die samenwerking structureel is georganiseerd, kunnen opleidingen sneller inspelen op veranderingen, vinden studenten makkelijker hun weg naar de arbeidsmarkt en beschikken werkgevers over mensen met de juiste kennis en vaardigheden.

Begin bij wat al werkt

Natuurlijk is iedere sector anders. Wat werkt in het groene domein, is niet één op één te kopiëren naar bijvoorbeeld de techniek of de zorg. De manier waarop Groenpact samenwerking organiseert, is echter wel degelijk een blauwdruk die navolging verdient. Het laat zien dat langdurige samenwerking meer oplevert dan losse projecten of tijdelijke subsidies of steeds nieuwe overlegtafels.

Kennis delen

Juist daarom zou de Nationale Talentstrategie niet moeten beginnen met de vraag welke nieuwe structuren nodig zijn, maar met de vraag welke bestaande netwerken al bewezen hebben dat zij onderwijs, overheid en bedrijfsleven duurzaam kunnen verbinden. Groenpact is zo’n netwerk. Het versterkt niet alleen de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, maar ook het Nederlandse kennis- en innovatiesysteem in het groene domein.

Praktijkgericht onderzoek en kennisdeling spelen daarin een centrale rol. Via platforms zoals Groen Kennisnet, de digitale bibliotheek van het groene onderwijs, worden onderzoeksresultaten, lesmateriaal en innovaties breed toegankelijk gemaakt voor onderwijs, bedrijfsleven en professionals. Belangrijk uitgangspunt is dat kennis zoveel mogelijk open wordt gedeeld, zodat innovaties sneller hun weg vinden naar onderwijs en praktijk.

Een concreet voorbeeld hiervan is de jaarlijkse Landelijke Onderwijsdag voor natuurinclusieve, regeneratieve en biologische landbouw. Deze laat zien hoe open kennisdeling de talentontwikkeling kan versterken. Via Groen Kennisnet worden onderzoeksresultaten, onderwijsmaterialen en praktijkervaringen samengebracht en gedeeld met docenten, onderzoekers, ondernemers en beleidsmakers. Daardoor wordt actuele kennis direct vertaald naar het curriculum en worden studenten voorbereid op de transitie naar een duurzame landbouw. Hieruit blijkt hoe een open kennisinfrastructuur kan bijdragen aan de doelstellingen van de Nationale Talentstrategie. Laat dit bijvoorbeeld onderdeel zijn van de Nationale Talentstrategie.

Deze open uitwisseling zou ook het uitgangspunt moeten zijn van de Nationale Talentstrategie. Investeer in meer instroom of betere opleidingen én in de infrastructuur waarin talent, kennis en innovatie elkaar versterken. Stimuleer sectoren om verantwoordelijkheid te delen in plaats van naast elkaar te werken. En geef succesvolle samenwerkingsverbanden de ruimte om hun kennis en ervaring breder in te zetten.

Uitdagingen van morgen vragen vooral om mensen

De uitdagingen van morgen vragen niet alleen om nieuwe technologie of nieuw beleid. Ze vragen vooral om mensen die het verschil kunnen maken: vakmensen, ondernemers, onderzoekers en innovators die de transities daadwerkelijk kunnen uitvoeren. Talent ontstaat niet vanzelf. Het groeit waar onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen verantwoordelijkheid nemen.

Voor de Nationale Talentstrategie hoeft Nederland daarom het wiel niet opnieuw uit te vinden. Begin bij wat werkt. Het groene domein laat al zien hoe dat kan.

Rien Komen is bestuursvoorzitter van Aeres en voorzitter van de Groene Tafel (bestuurlijk overleg van de bij Groenpact aangesloten onderwijs- en kennisinstellingen).