AgriFoodTop: Samen de toekomst in

Door: Kirsten van Valkenburg (Met je poten in de klei)

Alle foodprofessionals verzamelen zich allereerst om te luisteren naar drie gedreven sprekers. Dirk Duijzer, voorzitter van het bestuur van TKI Agri & Food, trapt af. “Laten we kijken naar wat ons bindt.” Hij pleit voor de vorming van een regie-orgaan, om de brede sector bij elkaar te krijgen. Zo’n regie-orgaan kan het gesprek aangaan met de overheid en met de maatschappij. “De noodzaak voor regie ligt er nu. Wachten is geen optie.”  

Powerhouse 

Sjoukje Heimovaara noemt de Nederlandse agrifoodsector een ‘powerhouse’. De voorzitter van de Raad van Bestuur van Wageningen University & Research (WUR) onderbouwt haar uitspraak: “De sector zorgt voor 7% van het BBP, produceert voldoende gezond, veilig en betaalbaar voedsel, kent een sterke export naar Europa en bezet een krachtige wereldwijde positie als het gaat om kennis en technologie.”  

Maar er volgt een waarschuwing: “Het moet anders. Vanwege de problemen rond klimaat, stikstof, water en biodiversiteit. Vanwege toenemende concurrentie en de huidige geopolitieke situatie. Vanwege onze wereldwijde afhankelijkheid voor energie, meststoffen en veevoer.”  

Heimovaara ziet meerdere oplossingsrichtingen. Weerbaarder maken van de land- en tuinbouw door groene biotechnologie, maar ook de inzet van robotica, AI, digitalisering, nano- en sensortechnologie. Daarvoor zijn investeringen in talent en een overheid met een langetermijnvisie nodig. 

’Nederland, let op. We hebben nog een sterke kennispositie, maar China investeert volop in zijn kenniseconomie’

Kijkje in de Europese keuken 

Esther de Lange is hoofd van het kabinet van Eurocommisaris Christophe Hansen - Landbouw en Voedsel. Zij geeft een overzicht van het huidige voorstel voor de meerjarenbegroting, dat eenvoudiger, flexibel en meer resultaatgericht is dan de huidige meerjarenbegroting. Er is in het voorstel meer geld gereserveerd voor health, biotechnology, agriculture en bioeconomy dan de afgelopen jaren. Maar ook zij waarschuwt: wees zuinig op de Nederlandse agrifoodsector, want resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst.  

Alle drie de sprekers verwijzen in hun inleiding naar het manifest ‘Bouwen aan een sterk Nederlands voedselsysteem’. Een breed samenwerkingsverband uit het Nederlandse voedselcluster stelde het manifest afgelopen najaar op.   

Lees hier het manifest

Technologie? Mens centraal! 

Groenpact verzorgt één van de sessies op de AgriFoodTop. Dat sluit aan bij een woord dat in de inleidingen al vaak viel: technologie. Brigitte van Don en Jeroen van Grondelle benoemen het speerpunt: “Technologie moet je mensgericht inrichten.” Van Don laat zien dat technologie en innovatie altijd samengaan met drie andere pijlers: kennis en vaardigheden, motivatie en cultuur, en een slimme werkorganisatie. “Die zijn van onschatbare waarde voor een succesvolle inzet en adoptie van technologie. En bij die pijlers draait het om mensen: hun scholing, aandacht voor hun motivatie, hun werkcultuur en meer eigenaarschap bij medewerkers.” 

Het praktijkvoorbeeld van een broccoliteler resoneert bij de zaal. “Prachtig, hoe deze teler zijn medewerkers al meeneemt vanaf de allereerste ontwikkeling van technologie voor het bedrijf. Praktijkmensen hebben vaak het beste beeld van wat er nodig is.” 

Technologische kennis en vaardigheden, hoe?  

Jeroen van Grondelle zoomt vervolgens in op de uitdagingen bij de ontwikkeling van kennis en vaardigheden bij medewerkers. “Voor de groene professional is technologie een middel, geen doel. Dat vraagt om balans in scholing: niet te technisch, wel toekomstgericht. En vanwege de razendsnelle ontwikkelingen gaat het om aandacht voor leven lang ontwikkelen en voor het aanpassingsvermogen van medewerkers.”  

Vanuit het onderwijs komt de vraag naar overzicht: ‘Wat is het verwachte gebruik van technologie?’ Daarvoor is er binnen het versnellingsprogramma ‘Digitalisering en technologie’ een universeel model ontwikkeld, dat Van Grondelle uitlegt. Dit model is te gebruiken in uiteenlopende (vak)opleidingen. Eén van de aanwezigen voegt toe: “Hiervoor moeten we cross-sectoraal stappen zetten. We moeten hier techneuten bij betrekken, want dit kunnen wij niet alleen in het groene domein.”  

Lees hier de Position Paper

De agrifoodsector als Atlas  

Bij een andere sessie krijgen de aanwezigen informatie over interessante calls for proposals en in de volgende ruimte gaat het over het zelfbewustzijn van de sector. “Laten we stoppen met onszelf te zien als Calimero. Tijd voor Atlasgedrag: de agrifoodsector is een dragende, sterke kracht voor Nederland. Met de productie van gezond voedsel dragen we tenslotte bij aan preventieve gezondheidszorg”, meldt de workshopleider. 

Weer een andere sessie draait om waardecreatie in de keten. Daar klinkt de oproep voor een langjarig, integraal beleid vanuit de politiek om voedselketens te kunnen doorontwikkelen. De laatste sessie ‘Food2040’ neemt de Nationale Investeringsagenda en het rapport Wennink door, op weg naar Nederland als koploper van hoogtechnologische, duurzame voedselproductie. Ook hier klinkt de conclusie: “Dat moeten we samen doen.” 

‘Kom met kaders voor de hele keten’ 

Aan het einde van de dag is er een paneldiscussie met vier gasten. Dat zijn Dirk Lodewijks, CEO van Royal Koopmans, Elbert Roest (Nationaal gezant versnelling innovatie emissiereductie duurzame veehouderij), Gerda Verburg (Initiatiefnemer NL Voedselsysteem 2050) en Gerben Boom, voorzitter NAJK (Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt).  

Boom krijgt de handen op elkaar van het publiek met zijn vlot geformuleerde pleidooi: “We hebben in Nederland meerdere collectieve problemen, bijvoorbeeld de waterkwaliteit. Geef de gehele keten kaders waar ze naar toe moeten. Ga niet puzzelen op boerderijniveau. Met zo’n kader gaan individuen bewegen. Een akkerbouwer wil echt wel een spot sprayer aanschaffen, als het collectief wordt aangesproken.”  

Dat ketens bereid zijn tot samenwerken, laat Nedertarwe van Royal Koopmans zien. CEO Dirk Lodewijks: “Wij vonden het zonde dat Nederlandse tarwe alleen voor veevoer werd verbouwd. Met duurzaamheid als uitgangspunt hebben we een ketensamenwerking opgezet voor hoogwaardig baktarwe. Goed uitdenken, de verbinding zoeken en gewoon doen.” 

Staatssecretaris Erkens: ‘Voor de zomer langjarige visie’ 

Als slotstuk vertelt staatssecretaris Silvio Erkens van het ministerie van LVVN over zijn intenties, verwachtingen en plannen voor de komende tijd. Hij wil voor de zomer een langjarige visie opleveren. “Daarin laten we zoveel mogelijk uitdagingen, zoals stikstof en water, meelopen.”  

Na de zomer volgt de innovatieagenda, waarin ook het manifest ‘Bouwen aan een sterk Nederlands voedselsysteem’  wordt meegenomen. Een tipje van de sluier? “Meer inzet op robotisering en AI. Ook wil ik een koppeling maken naar privaat kapitaal. Er ligt in Nederland geld op de plank, laten we daar gebruik van maken.” 

‘Ik benoem alles’ 

Erkens ziet wegnemen van belemmeringen naar economische groei als verantwoordelijkheid voor de politiek. “Het mooie? Ik voel overal de intentie om er samen uit te komen. Maar dat zal moeilijke discussies opleveren, bijvoorbeeld over wie de kosten gaat dragen.” De staatssecretaris houdt van openheid: “Ik benoem alles, met de intentie om er samen uit te komen. Andersom verwacht ik dat de sector uitspreekt wat er nodig is en wat er dwars zit. Zo werken we samen aan de toekomst.”