Auctoraat zorgt voor beweging en richting

Tekst: Kirsten van Valkenburg
Foto’s: Yuverta (Femke Ketelaar) en geïnterviewden

“Het auctoraat draait om betekenisvol leren in een contextrijke omgeving”, begint Jantine Buijserd-van Bruchem. “We zijn nog steeds wel wat zoekende naar de precieze onderzoeksvraag. Want het onderwerp is zo breed. Wat doen betekenisvolle opdrachten met de motivatie van leerlingen? Wat is precies motivatie? En hoe werkt dat? Hoe zet je onze leerlingen aan? Wat is nu echt een contextrijke omgeving? Zoveel vragen om te onderzoeken.”

Jantine Buijserd-van Bruchem

“Hoe dan ook, het is belangrijk voor onze school”, voegt schoolleider Hijlke Wijnja toe. “Als gemeenschapsschool willen we betekenisvol leren in een rijke omgeving een duidelijke plek geven. Door onderzoek vanuit het auctoraat staat dit een stuk steviger.”

Hijlke Wijnja

Levensechte opdrachten, werkt dat?

Jantine onderzoekt of en hoe authentieke opdrachten voor leerlingen werken. “Binnen het zogenaamde ‘Thematijd’ bieden we deze opdrachten aan bij de praktijkvakken in leerjaar 1 en 2. Ik onderzoek wat zo’n manier van werken betekent voor de motivatie van leerlingen. Ik interview leerlingen voordat ze starten met een opdracht en daarna. Dus niet alleen vragenlijsten, maar ook een gesprek. Dat werkt goed.”

“De leerlingen werken in Thematijd aan levensechte opdrachten die een product of dienst opleveren. Zo kunnen leerlingen een gezellige middag organiseren voor de bewoners van een verzorgingshuis. Of ze maken een insectenhotel. In sommige opdrachten ligt een verbinding naar AVO-vakken. Dat zie je bijvoorbeeld bij de opdracht om een schoolkrant te maken, waarvoor de leerlingen andere leerlingen interviewen over de praktijkvakken.”

Alle opdrachten hebben een opdrachtgever, binnen of buiten de school. Bij de schoolkrant is dat de docent Nederlands, maar het kan ook de activiteitenbegeleider van het verzorgingshuis zijn. Hijlke: “We hebben twee docenten die bedrijvenmakelaar zijn. Zij halen projecten buiten de deur op.”

"Wat doet deze manier van werken met de motivatie van de leerlingen?"

Tijd

Jantine schetst de toegevoegde waarde van het auctoraat: “Allereerst gaat het niet over de leerlingen, maar mét de leerlingen. En ten tweede: tijd. Tijd om theorie bij de antwoorden van leerlingen op te zoeken. Tijd voor verdieping in mogelijke verbeteringen. Tijd om te reflecteren. Tijd voor overleg welke verbetering het beste past.”

“Ik doe het natuurlijk niet alleen. Er is een kenniskring met zes collega’s, allemaal vanuit een andere discipline. Ook zijn er deelonderzoeken door collega’s gedaan, bijvoorbeeld als eindopdracht voor hun studie. En natuurlijk zijn de Thematijd-docenten betrokken.”

Focus

Binnenkort neemt Petra van Ooijen het stokje over als auctor, want Jantine stort zich op een leesproject binnen de school. Petra: “In grote lijnen ga ik het werk van Jantine voortzetten. Mijn voornemens? Tevreden zijn met kleine stappen. En aandacht voor focus. Ik zal regelmatig de tijd nemen voor de vraag: waar gaan we naar toe?” Hijlke: “We zijn nu bijna tweeëneenhalf jaar onderweg, we krijgen ook meer gevoel bij de richting van het auctoraat.”

Petra van Ooijen

"Leerlingen werken zelf ook mee aan de onderzoeken"

Betekenisvol wormen tellen

Vanuit het auctoraat werken leerlingen ook zelf mee aan onderzoeken, door samenwerking met het practoraat ‘Water en bodem’ van Yuverta mbo Dordrecht. Eén project draait om veenvrije potgrond op basis van wilg. Met een kweekproef vergelijken de leerlingen deze potgrond met conventionele potgrond.

Practoraat 'Water en bodem' brengt leven

In een ander project gaan de leerlingen de boer op, bij melkveehouders in de regio tellen ze de wormen in de bodem. Want welke mestsoort geeft de meeste wormen in de bodem om zoveel mogelijk weidevogels aan te trekken?

“De leerlingen wonnen hiermee de Impactprijs van Groenpact in 2024”, vertelt Hijlke trots. “Zo mooi, als je dan deze leerlingen interviews ziet geven.” Maar de leerlingen winnen meer dan een prijs. “Ze doen een onderzoek waar boer en natuur echt iets aan hebben. En dat beseffen de leerlingen maar al te goed: ‘Wat ik hier doe, doet er toe.’ Dit vergeten zij hun hele leven niet meer, want ze ontdekken hoe waardevol ze zijn.”

Bodembiodiversiteit en wormentelling

Aanrader

Is een auctoraat een aanrader voor andere groene vmbo’s? “Zeker!” stelt Hijlke. “Je kunt wetenschappelijk onderbouwen wat je doet. Midden in de praktijk van het onderwijs. En dat is mooi, want onderwijskundig onderzoek vindt vaak genoeg buiten het onderwijs plaats.” Petra benadrukt: “Dit zijn onderzoeken die niet onderin een la verdwijnen.”

Jantine: “Ik heb veel aan de stichting Auctoraat, daar vind ik informatie en contacten. Ik krijg input van anderen in dezelfde pionierende fase. Er is een leernetwerk, met een aanbod van workshops en webinars. Er is intervisie. Fijn om jezelf en je school zo verder te brengen.”

Auctoraat | Vindplaats voor onderzoek en ontwikkeling in het VO

Gaan!

De dynamiek in de school groeit door het auctoraat. Hijlke: “Zo kwamen de collega’s van Thematijd naar me toe: ‘We zien dat er een andere manier van lesgeven nodig is; we willen graag een cursus over coachend lesgeven.’” De schoolleider glimt: “Aan de slag met inzichten uit het onderzoek.” De eerste resultaten zijn er: de leerlingen waarderen Thematijd meer en geven aan dat ze meer gemotiveerd zijn.

Jantine: “Ook popte de vraag op hoe we die andere manier van lesgeven en begeleiden het beste kunnen doen in ons gebouw. Met die vraag hebben we andere scholen bezocht, ter inspiratie. Er is volop beweging. En richting.”